23-Soru: Hacı Bektaş-ı Veli’nin eserleri hakkında bilgi verir misiniz?

Cevap:
Hünkar Hacı Bektaş-ı Velinin başlıca eserleri şunlardır:

1) Kitabül-Fevaid

2) Makalat
3) Besmele Şerhi

4) Fatiha Tefsiri
5) Şathıyye
6) Hacı Bektaş-ı Veli’nin Nasihatları

24- Soru: Hacı Bektaş-ı Veli’nin “Kitabül-Fevaid’i” hakkında bilgi verir misiniz?

Cevap:

Kitab’ül-Fevaid: “faydalı bilgilerin verildiği eser” anlamına gelir. İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi Türkçe yazmalar bölümü, 55 no’da kayıtlı bu eserin başında Hacı Bektaş-ı Veli ye ait olduğu, onun tarafından yazıldığı ve Fevaid isminin onun tarafından verildiği belirtilmekte, ancak eserin muhtevası üçüncü bir şahısın ağzından anlatılmaktadır. İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi nüshası Türkçeye tercüme edilmiş ve yayımlanmıştır. Muhtevası Makalat’la benzerlikler taşımaktadır. Ancak, eldeki bu nüshada Hacı Bektaş-ı Veli’den sonra yaşamış bazı kimselerin sözleri de yer almaktadır. Gerçekten Hacı Bektaş-ı Veli’ye ait olan bu esere sonradan müstensihler tarafından bazı ilaveler yapılmış olduğu anlaşılmaktadır (Hacı Bektaş Veli, Makalat, nşr, Yılmaz, naşirin mukaddimesi, s.18).

25- Soru: Hacı Bektaş-ı Veli’nin “Makalat’ı” hakkında bilgi verir misiniz?

Cevap:

Dört kapı kırk makamın anlatıldığı bir kitap olan Makalat, Hacı Bektaş-ı Veli’nin en tanınmış, en yaygın ve en hacimli eseridir. Bu eserin aslı Arapçadır ve tasavvufi konularda yazılmış müstakil risaleler halinde olup, Hacı Bektaş eserine makaleler anlamına gelen Makalat adını vermiştir. Esad Coşan eserin manzum ve mensur nüshaları üzerinde tenkitli bir çalışma yapmış, Arapça eksik nüshayı da eserin sonuna ekleyerek neşretmiştir.

Makalat, çeşitli dini ve tasavvufi meselelerin oldukça geniş bir biçimde ele alındığı kitap olup en önemli özelliği, Hacı Bektaş’ın fikirlerinin tespitinde kullanılacak asıl kaynak hüviyeti taşıyor olmasıdır (Hacı Bektaş Veli, Velayetname, nşr. Gölpınarlı, naşirin mukaddimesi s.40).

26-Soru: Hacı Bektaş-ı Veli’nin “Besmele Tefsiri Şerhi” isimli eseri hakkında bilgi verir misiniz?

Cevap:

Eser, “besmele” diye anladığımız, “Bismillahirrahmanirrahim”in açıklama ve yorumlarından ibarettir. Kitab-ı Tefsir-i Ma’a Makalat-ı Hacı Bektaş adı ile Manisa Kütüphanesinde 3536 numara ile kayıtlı olan bu eser 827/1423 tarihinde Cafer bin Hasan tarafından istinsah edilmiş 30 varaklık tek nüshadır. Hacı Bektaş’ın Makalat’ı ile birlikte istinsah edilmiş olması ve makalat üslubuna benzemesi, bu şerhin Hacı Bektaş’a ait olduğu fikrini kuvvetlendirmektedir.

Bu risale diğer bütün tasavvufi eserlerde de olduğu gibi insanlara bu dünyada ve diğer dünyada mutlu olmanın yollarını çeşitli kavram ve küçük hikayelerle anlatan kıymetli bir eserdir (Hacı Bektaş Veli, Besmele Tefsiri, nşr, Duran, naşirin mukaddimesi, s.29-35).

27- Soru: Hacı Bektaş-ı Velinin “Fatiha Tefsiri” hakkında bilgi verir misiniz?

Cevap:

Hacı Bektaş-ı Veli’nin Fatiha süresinin tefsirine ait önemli bir çalışmasıdır. M. Fuat Köprülü, Baha Said Bey’in kendisine, yanan Tire Kütüphanesinde Hacı Bektaş-ı Veli’ye ait bir Fatiha Süresi Tefsiri olduğunu söylediğini nakleder 2007 yılında Hüseyin ÖZCAN Londra’da British Museum Library’de kayıp olan Hacı Bektaş-ı Veli’ye ait olan Fatiha tefsirinin orijinalini bulmuş ve buradan hareketle Türkiyede Süleymaniye Kütüphanesinde eserin bir başka nüshasını da keşfetmiş ve bunları kitap haline getirerek yayınlamıştır (Özcan, s.4).

28- Soru: Hacı Bektaş-ı Velinin “Şathıyye”si hakkında bilgi verir misiniz?

Cevap:

Hacı Bektaş-ı Veli’nin iki sayfa kadar tutan bir Şathıyye’si olduğundan Gölpınarlı bahsetmiş, ancak eserin bulunduğu yeri zikretmemiştir. H.1091/M.1680 yılında Enveri mahlaslı Hurufi ve Nakşi bir müellif tarafından Tuhfetü’s-Salikin adıyla Türkçe şerh edilmiştir (Hacı Bektaş Veli, Velayetname, nşr. Gölpınarlı, naşirin mukaddimesi, s.42).

29- Soru: Hacı Bektaş-ı Veli’nin “Nasihatnamesi” hakkında bilgi verir misiniz?

Cevap:

Hünkar’ın çeşitli konulara dair öğütlerinden oluşan küçük hacimli bir eserdir, kitap Hacıbektaş İlçe Halk Kütüphanesinde 29 no’da kayıtlı bir mecmuada, Dedemoğlu isimli birisi tarafından yazılmış “Akaid-i Tarikat” isimli bir risalenin arkasında, “Hacı Bektaş’ın emanetleri” başlığı altında bazı nasihatlar ve tavsiyeler yazılmıştır. Ayrıca İstanbul Arkeoloji Müzesi Kütüphanesi 891 no’da kayıtlı bir mecmua içinde eksik bir Hacı Bektaş Nasayihi bulunmaktadır (Hacı Bektaş Veli, Makalat, naşirin mukaddimesi, s.18).