SORULARLA ALEVİLİK-BEKTAŞİLİK

SAH_Hatayi-220x259

45- Soru: Yedi Ulu Ozan’dan Şah Hatayi (Şah İsmail) kimdir?

Cevap:

Yedi büyük ozandan birisi olan Hatâyî ‘den pîr ve mürşidler (dedeler) cemlerde sıkça söz ederler. Zâkir ve âşıklar onun deyiş, nefes ve düvâz-imâmlarını okurlar. Şah İsmail Hatâyî’1487 yılında İran Erdebil’de doğdu. Babası Şeyh Haydar, annesi Akkoyunlu hükümdarı Uzun Hasan’ın kızı Alemşah Halime Begüm Sultan’dır.

Şah Hatâyî’nın Türkmen ve Seyit bir aileden gelmesi, Türk bölgelerinde Erdebil Ocağının bağlılarının olmasını beraberinde getirmiştir. Bu durum Safevî Devletinin kuruluşunda Şiîlikten çok Türklüğün ön plana çıkmasına da sebep olmuştur. Erdebil Ocağı’nın kökleri Şeyh Safiyüddün’e kadar dayanır.

Şah İsmail Hatâyî, devletini kurduktan sonra sarayda kendi çevresini oluşturmuş, ne kadar sanatçı, bilim adamı, ozan varsa artık Safevî sarayının içinde toplanmıştır. Sarayda sık sık şiir okuma, atışma günleri düzenlenir. Saz ve söz, sarayın en vazgeçilmez unsurlarıdır. Şah İsmail, “Hatâyî” adını şiirlerinde mahlas olarak kullanmaktadır. Kısa sayılacak ömründe (37 yıl) Oğuz-Türk kültürünün ve birliğinin yaşaması için çırpınan Şah İsmail, bu alanın Hacı Bektaş’dan sonraki ikinci odağıdır. Onun hükümdarlığıyla birlikte Tebriz sarayında Türkçe şiir okuyanların sayısı günden güne çoğalmış ve adeta saray bir ozanlar evi haline gelmiştir.

Osmanlı Padişahı Yavuz Sultan Selim’le 19 Mart 1514’de yaptığı Çaldıran’daki savaşı kaybetti. Bu onun için sonun başlangıcı oldu. 1524’de 37 yaşında iken Hakk’a yürüdü. Cenazesi Erdebil’e götürülerek, dedesi Şeyh Safiyüddin’in türbesi yanında toprağa verildi.

Şah Hatayi çok iyi bir eğitim almıştır. Hz. Peygamber, Hz. Ali ve Hacı Bektaş Veli üstüne pek çok içtenlikli nefesler yazmıştır.

Onun Hz. Peygamber ve İmam Ali ile ilgili yazdığı bir nefes şöyledir:

YOL SORARSAN

İptidadan yol sorarsan
Yol Muhammed Ali’nindir

Yetmiş iki dil sorarsan
Dil Muhammed Ali’nindir.

Gece olur gündüz olur

Cümle alem dümdüz olur

Gökte kaç bin yıldız olur

Ay Muhammed Ali’nindir.

Şah Hatayi hasta inler
Cümle alem anı dinler
Nur olmuş aleme doğar
Gün Muhammed Ali’nindir.

SORULARLA ALEVİLİK-BEKTAŞİLİK

Arşivler

Meta

SORULARLA ALEVİLİK-BEKTAŞİLİK

Bunu paylaş:

Arşivler

Meta