48-Soru: Yedi Ulu Ozan’dan “Virani” kimdir?

Cevap:

Vîrânî Baba’nın nerede ve hangi tarihte doğduğu, nerede ve hangi tarihte vefat ettiği hakkında kaynaklarda bir bilgi bulunmamaktadır

Bazı araştırmacılar, onun 1587-1628 yılları arasında yaşayan Şah Abbas’la görüştüğünü söylemektedir

Sadettin Nüzhet Ergun, ilk yayınladığı Bektâşî Şâirleri adlı eserinde Vîrânî Baba hakkında kısa bir bilgi vermekle yetinmiştir. Ergun, 1944 yılında yayınladığı Bektâşî Şâirleri ve Nefesleri adlı eserinde ise Vîrânî Baba’nın Hacı Bektâş Velî’nin evlâdı olan Balım Sultan’a intisab ettiğinden bahsetmektedir. Vîrânî Baba, eserlerinde de görüleceği üzere din ve tasavvuf bilgisi oldukça yüksek bir “gönül eri”dir. Bedri Noyan, Vîrânî Baba’nın Necef Bektâşî Dergâhı’nda postnişinlik yapmış olma ihtimalinden söz etmektedir. M. Hâlid Bayrı, arûz vezni ile üçyüz kadar şiir söylemiş olan Vîrânî’nin tahsil görmüş birisi olduğundan bahsetmektedir. İlm-i Câvidân’da yüz civarında âyeti ve otuz civarında hadîsi anlamları ile birlikte zikredebilen ve açıklayabilen Vîrânî’nin iyi bir Kur’an ve hadîs bilgisine sahip olduğu anlaşılmaktır.

Hünkar Hacı Bektaş Veli ve On İki İmamla ilgili yazdığı bir mersiye:

GEL DİLBER AĞLATMA BENİ

Gel dilber ağlatma beni şah’ı merdan aşkına

Du cihanın rehnüması şiri Yezdan aşkına

Şahım Hasan pir Hüseyin Kerbela aşkına

İmam Zeynel Abidin’in abına umdunusa

Arayıp özünde Bakırı buldunusa
Ceddin evladı Muhammed Cafer’i bildin ise

Rahme gel ol Şah-ı Merdan Ali İmran aşkına

Seyyid Musa’yı Kazımdır ehl-i beytin serveri

Canı aşkı nuş edenler müpteladır ekseri
Şahı şehidi horasan İmam Rıza’dan beri

Müptelayı merhamet kıl kalb-i viran aşkına

Ey Virani çıkma doğru yoldan raha gel beri

Muhabbet şevkat senindir ey Hasan-ül Askeri Evliyalar serfirazı Hacı Bektaş-ı Veli
Sen ganisin ver muradı devri Mihdan aşkına.